Menu

Status

Korisnik Online

Tvoja IP adresa je:

Vreme Online:

Istorija Crkve

Crkva sela Osipaonice I Lugavcine posvecena je Svetom arhangelu Gavrilu,koji se slavi 26. (13.) jula.Crkva je smestena u istocnom delu danasnjeg sela Osipaonice I zapadnom delu sela Lugavcine. Izgradjena je na prirodnoj recnoj terasi, na granici atara Osipaonice I Lugavcine. S obzirom na to da je bila parohijska crkva zitelja Osipaonice I Lugavcine, sasvim je I logicno da bude gradjena dobrovoljnim prilozima mestana oba sela.

Kada je tacno podignuta crkva u Osipaonici nema sacuvanih podataka.Na osnovu indirektnih pokazitelja moglo bi da se pretpostavi da je podignuta 1826. godine.

Medju takve pokazatelje spada I cinjenica da je knez Milos preselio naselje sa desne na levu stranu Jezave, onda je sasvim jasno da danasnja crkva, koja je I predmet nasih istrazivanja nije starija od toga vremena. Sasvim  smo sigurni da nije zapoceta gradnja crkve odmah po preseljenju naselja, jer je za to bilo potrebno vise godina. O vremenu podizanja Crkve u Osipaonici bitna su dva dogadjaja, odnosno datuma. Prvi je Djakova buna a drugi je putopisna beleska Djordja Magarasevica.Ako se uzme u obzir u narodu sacuvana legenda da su u podizanju crkve presudila zbivanja u toku I neposredno posle gusenja Djakove bune, onda se sa sigurnoscu moze tvrditi da 1825. godine Crkva nije postojala.Medjutim, ako se ovome doda putopisna beleska Dj. Magarasevica koji je kroz ove krajeve prosao 1827. godine, nepune dve godine posle pomenute bune, a pominje Crkvu u Osipaonici, kao gradjevinu cije se podizanje vezuje za kneza Milosa. To bi moglo da znaci da je gradnja crkve zapoceta sredinom 1826. godine, odmah po zavrsetku radova na crkvi manastira Cokesina, a da su gradjevinski radovi bili zavrseni pre nastanka putopisne beleske Dj. Magarasevica, odnosno prve polovine 1827. godine. U iznetom vremenu crkva je bila zavrsena u gradjevinskom smislu dok su ostali radovi trajali znatno duze, sto se moze objasniti raznim ciniocima, medju kojima su na prvom mestu politicke prilike, odnosno odnos vlasti prema mestanima sela Osipaonice I Lugavcine.

Crkva u Osipaonici podignuta je na starom kultnom mestu, na mestu zvanom Lalic, pa je onda sasvim I opravdano sto se u literature srece I pod nazivom “Lalicka crkva” ili “Lalicki Manastir”. Iz toga bi mogla proizaci I konstatacija da je knez Milos odmah po preseljenju sela sa desne na levu obalu reke Jezave poceo razmisljati o izgradnji crkve.Do realizacije njegove zelje nije doslo jer su ga mestani preduhitrili, posto nisu zeleli da im knez podize crkvu kada su bili svesni kakve je sve represalije cinio mestanima sela Osipaonice I Lugavcine u toku I neposredno posle gusenja Djakove bune.Miloje Djak je pokrenuo narod na bunt u Selevcu, a ne u rodnom Kusadku, 1825. godine, koja se ubrzo prosirila po smederevskoj, pozarevackoj, kragujevackoj I beogradskoj nahiji. Uzrok narodne pobune bili su veliki nameti kneza Milosa I njegovih staresina.Cinjenica je da je vlast bila nemilosrdna prema mestanima ova dva sela zbog direktnog ucesca u Djakovoj buni.U gusenju bune knez Milos je bio bezobziran, sto mu mestani sela Osipaonice I Lugavcine zadugo nisu mogli oprostiti.Iz pisanih izvora saznajemo da je do izmirenja doslo 1834. godine I da je u aktu izmirenja direktno ucestvovao mitropolit Beogrdski Petar Jovanovic.Uzimajuci sve okolnosti u obzir postavlja se pitanje opravdanosti legende o Milosevom ktitorstvu nad Crkvom svetog arhandjela Gavrila u Osipaonici. I u takvoj konstataciji zbivanja ne moze se zanemariti ni cinjenica da je u arhivskoj gradji sacuvana priznanica kojom knez Milos uplacuje 2.741 grosa na ime radova na crkvi u Osipaonici. Priznanica datira od 31. oktobra 1827. godine.

Medjutim, u nasoj strucnoj literaturi I nekim drugim dokumentima pominje se da je knez Milos bio njen ktitor.Za sada se ne moze pouzdano utvrditi ktitorstvo knjaza Milosa  nad ovim zdanjem, ali se moze pretpostaviti da je izvesnim sredstvima pomagao gradnju. S obzirom na to da se ne moze precizno utvrditi ko je bio pravi ktitor Crkve u Osipaonici, ali se zato na osnovu sacuvane pisane gradje moze doci do zakljucka kako je doslo do toga da je njen ktitor knjaz Milos.Medjutim, ovog puta treba reci da je zbrku uveo A. Ivic, koji je pisuci o Petru Jovanovicu, Beogradskom Mitropolitu, pogresno interpretirao zbivanja vezana za posetu kneza Milosa Osipaonici 1834. godine. Podatke A. Ilica preuzeo je R. Markovic, koji je crkvu u Osipaonici pripisao knezu Milosu, bez navodjenja ikakvih dokumenata u korist iznete tvrdnje.

Ovog puta treba reci da pristalice teze da je knez Milos bio ktitor crkve u Osipaonici pozivaju se na podatke iznete u Novinama srpskim od 5. maja 1834. godine.Cinjenica je da se okosnica ovakve teze vezuje za Djakovu bunu 1825. godine u kojoj su ucestvovali I mestani sela Osipaonice I Lugavcine.Tim cinom dosli su u sukob sa knezom Milosem.Prilikom gusenja bune, odnosno neposredno posle,stradalo je dosta mestana ova dva sela. Prica dalje govori, kako je knez Milos u zelji da se dodvori mestanima zapoceo je 1826. godine da podize crkvu.Medjutim, ovakva interpretacija nema nikakvih istorijskih uporista, pogotovo ako se zna da su u njegovo doba strogo primenjivane odredbe ktitorskog prava.Uzimajuci u obzir da je stvarno knez Milos bio ktitor to bi negde moralo biti zapisano. Prosto je nemoguce da bude zabelezeno ime glavnog majstora a ne ime ktitora, pogotovo kada je u pitanju knez.

Pored navedenog u prilog iznete teze ne idu ni druge okolnosti vezane za podizanje crkve.Medju prve treba istaci cinjenicu da je gradnja crkve trajala dosta dugo. Tacno je da je crkva u arhtektonskom smislu zapoceta 1826. godine I da je zavrsena 1827. godine, ali se dosta dugo cekalo na zavrsetak ostalih radova. Poznato je da su juzne dveri oslikane tek 1830. godine.Ako bi se shvatilo da je ktitor bio Milos, onda se postavlja pitanje zasto su ovako dugo trajali radovi na crkvi, kada se zna da su radovi na ostalim njegovim ktitorijama u proseku bili znatno kraci.

U prilog Milosevog ktitorstva ne ide ni cinjenica da su mestani 1834. godine pozvali kneza da prisustvuje svecanosti sa namerom da mestanima oprosti ucesce u Djakovoj buni.Tom prilikom bio je pozvan I mitropolit Beogradski Petar Jovanovic.Ako je knez Milos podigao crkvu sa namerom da se priblizi narodu, onda je poziv mestana da knez prisustvuje svecanosti radi oprastanja greha izlisan.U resavanju ovog problema treba navesti da u crkvenoj arhivi I drugim pisanim dokumentima nigde se ne pominje knez Milos kao ktitor crkve u Osipaonici.

Istini za volju mora se priznati da I Dj. Magarasevic na svom putovanju kroz ove prostore nabraja crkve koje je podigao knez Milos, medju koje svrstava I Crkvu u Osipaonici, ali nigde ne istice da je knez Milos bio njen ktitor, pa bi se to moglo protumaciti da je crkva podignuta za vreme vladavine pomenutog kneza.
Uzimajuci u obzir trenutacna zbivanja ne samo u Branicevu, vec I u celoj Srbiji, kao I to da je knjaz Milos radio na ucvrscivanju svog polozaja, cini mi se, da je on bio ktitor da bi to negde moralo biti zabelezeno. Uzimajuci iznete okolnosti kao I mnoge druge indirektne parameter, ubedjen sam da se celokupno Milosevo angazovanje oko izgradnje crkve u Osipaonici zasniva na preporuci glavnog neimara I darivanju izvesnih materijalnih sredstava, o cemu ima sacuvanih I pisanih podataka.

Na osnovu sacuvanih I nama dostupnih izvora ne moze se precizno utvrditi ko je bio ktitor crkve, mada je zato sasvim izvesno da je glavni neimar bio Milutin Godjevac, poreklom iz Osta u Bosni, koji se posle Prvog srpskog ustanka preselio u Srbiju u Valjevsku nahiju.Sa ovim neimarom preslo je vise od osamdeset gradjevinskih majstora. Prelazak, ne samo Milutina Godjevca I njegove druzine, vec I ostalih majstora sa drugih strana nije bio izazvan pukim slucajem, nego je bio usaglasen sa Milosevim planom obnove nove Srbije.U tom duhu Milos je nastojao da iz najboljeg okruzenja dovede najbolje majstore razlicitih profesija sa namerom da rade na obnovi kulturnog I duhovnog zivota u Srbiji. Po dolasku M. Godjevca u Srbiju, knez Milos ga je angazovao na obnovi manastira Bogovadje.Radovi na obnovi Bogovadje zavrseni su 1818. godine, a vec 1819. godine M. Godjevac radi na podizanju Miloseve zaduzbine crkve Svetog Save u Savincu, selu ispod Rudnika.Iste godine neimar Godjevac radi na podizanju crkve u Kragujevcu, ciji je ktitor bio knez Milos.Po zavrsetku radova na Crkvi u Kragujevcu,neimara Godjevca srecemo kako obnavlja Crkvu manastira Cokesina.Obnova ovog manastira trajala je sve do 1826. godine Iste godine Milutin Godjevac zapocinje radove na izgradnji crkve u Osipaonici kod Smedereva, koje privodi kraju 1827. godine.Daljih pisanih pomena o ovom neimaru nema sacuvanih pa se smatra da mu je crkva Svetog arhangela Gavrila u Osipaonici bila zadnja gradjevina koju je za zivota podigao.